Dünyada olduğu gibi ülkemizde de kan bankacılığı
görevinin Türk Kızılayı tarafından üstlenilmesi gerektiği
düşüncesinden yola çıkılarak 1953 yılındaki Kızılay
Kongresinde “Kan Yardım Teşkilatı”nın kurulması
kararlaştırılmıştır.
Kararın alınmasının ardından, 1954’te
Kızılay’ın kan bankacılığı hizmetini yönlendirecek olan
doktorlar, İngiltere ve Amerika Birleşik Devletleri’ne
gönderilerek kan bankacılığı eğitimi almaları sağlanmıştır.
1957 yılında ise, ülkemizin ilk kan merkezleri olan
Ankara ve İstanbul Kan Merkezleri kurulmuş ve faaliyetlerine
başlamıştır.
1963 yılında kan
bankacılığına ilişkin uygulamaların geliştirilmesini
hedefleyerek Ankara Kan Merkezi bünyesinde Kontrol Araştırma
Laboratuarı oluşturulmuş; 1967 yılında ise toplanan
kanların sıvı kısımlarından kan ürünlerinin elde edilmesi
amacıyla da yine Ankara Kan Merkezi bünyesinde ülkemizin ilk
plazmafraksinasyon laboratuarı kurulmuştur.
|
|
|
| 1492 | 1492 Papa 8. Innocent felç geçirdi ve komaya girdi. Doktoru son çare olarak kan transfüzyonu yaptı (?) ve papa aynı yılın sonunda öldü. |
| 1615 | Andreas Libavius kendi transfüzyon tekniğini açıkladı. Ancak yayınlamadığı için detaylar günümüze ulaşmamıştır. |
| 1628 | İngiliz doktor William Harvey kan dolaşımını gösterdi. Kalbin pompa gibi çalıştığını, atar ve toplar damarların dolaşımdaki rollerini açıkladı. |
| 1665 | Kayıtlarda yer alan ilk kan nakli gerçekleşti. Richard Lower köpekten köpeğe kan nakli yaptı. Kan nakli alan köpekler hayatta kaldı. |
|
|
|
| 1667 | Fransa'da Jean Baptiste Denis koyundan insana kan nakli yaptığını bildirdi. |
| 1678 | Çeşitli şekillerde bir çok yerde hayvanlardan insanlara kan nakilleri denenmeye başlandı. Bunların çoğu önemli yan etkilere ve ölüme yol açtığı için Paris Doktorlar Odası uygulamanın kanun dışı olmasını istedi. |
| 1795 | İlk kez insan kanı transfüzyonu Amerikalı Dr. Philip Syng Physick tarafından gerçekleştirildi. |
| 1818 | Dr. James Blundell doğum sonrası kanama geçiren hastasına, hastanın kocasından enjektör ile aldığı kanı nakletti. Transfüzyon başarılı oldu. Blundell 1825-1830 arasında 10 transfüzyon gerçekleştirdi ve bunların 5'i başarılı oldu. Blundell transfüzyon için gerekli aletler üzerine de çalıştı. |
| 1840 | Samuel Armstrong Lane kan transfüzyonunu bir hemofili hastasının tedavisi için kullandı. |
| 1867 | İngiliz cerrah Joseph Lister Kan transfüzyonunda görülen enfeksiyonları önlemek için antiseptikleri kullandı. |
| 1870 | Amerika'da doktorlar koyun-keçi sütünü insana transfüze ettiler. |
| 1884 | Hastanın kan ihtiyacını karşılama amacıyla tuzlu su transfüzyonu (?), sütün yerini aldı |
| 1901 |
Avusturyalı doktor Karl Landsteiner A, B, 0 olmak üzere 3 kan
grubu olduğunu keşfetti. |
| 1902 | Decastrello ve Sturli 4. ana kan grubu AB'yi buldular. |
| 1907 | Hektoen
alınacak kanla hasta kanı arasında uygunluk testi yapılmasını
önerdi. Reuben Ottenberg ilk cross-match'i gerçekleştirdi; kan gruplarının insanlara mendelien genetikle geçtiğini ve 0 grubunun üniversal verici olduğunu söyledi. |
| 1908 | Carlo Moreschi antiglobülin reaksiyonunu gösterdi. |
| 1914 | Richard Lewisohn bir kan pıhtı önleyicisi olan sodyum-sitratın kan nakillerinde kullanılmasını önererek günümüz kan bankacılığının temellerini attı. |
| 1916 | Francis Rous ve J.R.Turner sitrat ve glukoz solüsyonunda kanların alındıktan sonra birkaç gün muhafaza edilebildiğini gösterdiler.Bu buluş İngiltere'de 1. Dünya Savaşında kan depo ünitesi kurulmasına ilham kaynağı oldu. |
| 1921 | Prof.Dr. Burhanettin Toker tarafından Türkiye'de transfüzyon çalışmaları başlatıldı. |
| 1926 | Dünyadaki ilk kan merkezi İngiltere'de Kızılhaç tarafından kuruldu. |
| 1932 | İlk hastane kan bankası Rusya Leningrad'da hizmete girdi. |
| 1938 | Cerrahpaşa Tıp Fakültesinde transfüzyon yapılması |
| 1940 | Karl
Landsteiner Rh sistemini buldu. Edwin Cohn plazmadan albümin,gamaglobülin ve fibrinojeni ayrıştırdı. |
| 1943 | J.F.Loutit
ve P.L.Mollison asit-sitrat-dekstroz solüsyonu ile kanların çok
daha uzun süre saklanmasını sağladılar. P.Beeson hepatitlerin transfüzyon ile bulaşabildiğini gösterdi. |
| 1940-1945 | Türkiye'de üniversite ve bazı hastanelerde küçük kan üniteleri kurulması. |
| 1947 | Amerikan kan bankaları birliği (AABB) kuruldu. |
| 1950 | Plastik kan torbası bulundu. |
| 1952 | Cerrahpaşa hastanesinde plazma elde edilmesi. |
| 1953 | Kan
komponentleri soğutmalı satrifüj yöntemi ile elde edildi. Kızılay Kongresinde Kan Yardım Teşkilatının kurulması kararlaştırıldı. |
| 1954 |
Kriopresipitat hemofili tedavisinde kullanıldı. Kızılay Tarafından kan konusunda eğitim almaları için İngiltere ve ABD'ye doktorlar gönderildi. |
| 1957 | Ankara ve İstanbul'da Kızılay Kan Merkezleri açıldı. |
| 1959 | Max
Perutz eritrositlerdeki hemoglobinin yapısını, oksijen taşıma
görevini ve kana rengini veren madde olduğunu buldu. Bursa ve Samsun Kızılay kan merkezleri açıldı. |
| 1960 |
A.Solomon ve J.L.Fahey ilk tedavi amaçlı plazmaferezi rapor
ettiler. İzmir Kızılay Kan Merkezi açıldı. |
| 1961 | Trombosit suspansiyonlarının kanamalı kanser hastalarının yaşam sürelerini uzattığı bildirildi. |
| 1962 | Faktör 8 hemofili tedavisinde kullanıldı. |
| 1963 | Kızılay
Erzurum Kan Merkezi açıldı. Ankara'da Kızılay Derneği tarafından Kontrol ve Araştırma Laboratuarı kuruldu. |
| 1967 |
Zonguldak Kızılay Kan Merkezi açıldı. Ankara'da Kızılay Derneği tarafından Plazma Fraksinasyon Ünitesi kuruldu. |
| 1969 | S.Murphy ve F.Gardner trombositlerin oda ısısında daha uzun süre saklandığını buldular. |
| 1971 | ABD'de Hepatit-B yüzey antijeni taraması bağışlanan kanlara rutin olarak uygulanmaya başlandı. |
| 1972 | Aferez kan komponenti elde etmek için kullanılmaya başlandı. |
| 1974 | Kızılay
Derneği bünyesinde kan bağış organizatörlüğü birimi kuruldu. İskenderun Kızılay Kan İstasyonu açıldı. |
| 1975 | Adana Kızılay Kan Merkezi açıldı. |
| 1976 | Adana Kızılay Kan Merkezi açıldı. |
| 1978 |
Eskişehir Kızılay Kan Merkezi açıldı Çanakkale Kızılay Kan İstasyonu açıldı. |
| 1979 | Bulunan yeni solüsyon (CPDA-1) ile kanların raf ömrü 35 güne çıktı. |
| 1980 | ABD'de Kan bankacılığı uzmanlık eğitimi başladı. |
| 1981 | Kızılay Kan Merkezlerinde plastik torbaya geçildi |
| 1982 |
Gaziantep Kızılay Kan Merkezi açıldı. Sinop Kızılay Kan İstasyonu açıldı. |
| 1983 | Bulunan
yeni solüsyon (SAG-Mannitol) ile kanların raf ömrü 42 güne
çıktı. Türkiye'de 2857 sayılı kan ve kan ürünleri kanunu çıkarıldı. Kızılay Kan Hizmetleri Müdürlüğü kuruldu. Türk Silahlı Kuvvetleri ile Kızılay Derneği arasında kan bağışı konusunda bir protokol imzalandı |
| 1984 | Diyarbakır ve Sivas Kızılay Kan Merkezleri açıldı. |
| 1985 | Toplanan
kanlara HIV tarama testleri yapılmaya başlandı. Trabzon, Antalya, Konya ve Düzce Kızılay Kan merkezleri açıldı. |
| 1986 | Kızılay Kan Merkezlerinde HIV tarama testlerine geçildi. |
| 1987 | ABD'de
HBc ve ALT testleri rutin tarama testlerine eklendi. Ödemiş Kızılay Kan İstasyonu açıldı. |
| 1988 | Şanlıurfa ve Balıkesir Kızılay Kan merkezleri açıldı. |
| 1989 | Anti-HTLV-1 rutin testler arasına girdi. |
| 1990 | Anti-HCV
testi bulundu. Kayseri Kızılay Kan Merkezi açıldı. |
| 1992 | HIV-1 ve
HIV-2 antikor testleri Kullanılmaya başlandı. Isparta Kızılay Kan Merkezi açıldı. |
| 1993 | İstanbul
Zeynep Kamil Kızılay Kan Merkezi kuruldu. Aydın Kızılay Kan İstasyonu açıldı. |
| 1995 | Denizli Kızılay Kan Merkezi açıldı. |
| 1996 | HIV-p24
antijen taramasına başlandı. Kızılay Kan Merkezlerinde anti-HCV taramasına geçilmesi |
| 1999 | NAT (nükleik asit amplikasyon testleri) kullanılmaya başlandı. |
| 2000 | Kızılay
Kan Hizmetlerinde yeniden yapılanma çalışmalarının başlaması Edirne Kızılay Kan Merkezi açıldı. |
| 2002 | Kızılay Kan Merkezlerinin tarama testleri için uluslararası dış kalite değerlendirmesi programına üye olunması |
| 2005 | Türk Kızılayı tarafından "Ulusal Güvenli Kan Temini Projesi" başlatıldı |
| 2006 | "Ulusal Güvenli Kan Temini Projesi" kapsamında çalışmalarını sürdüren Türk Kızılayı Kan Hizmetleri Yönetimi Bölümü, Avrupa standartlarındaki uygulamalarından dolayı TÜV Rheinland tarafından ISO 9001:2000 Kalite Yönetim Sistemi Belgesi almaya hak kazandı. |
| 2007 | Türk Kızılayı Orta Anadolu Bölgesel Kan Merkezi, yürüttüğü uluslararası akreditasyon standartlarından dolayı, Joint Commission International Accreditation tarafından dünyada akredite edilen ilk kan merkezi oldu. |
| 2007 | Türk Kızılayı Orta Anadolu Bölgesel Kan Merkezi, JCI akreditasyonunu takiben yürüttüğü çalışmalarla, ISO 15189:2007 akreditasyonunu da gerçekleştirdi. |
